Slika simbolizuje osnovni kapital i registraciju u APR.
5. април, 2024

Osnovni kapital – novi način registracije u APR

U utorak, 2. 4. 2024. godine, počelo se sa registracijom promena na kapitalu na izmenjen način. Kako je najavila i Agencija za privredne registre (APR).

Zato ćemo u nastavku ovog teksta detaljno proučiti i uporediti dosadašnji način registracije povećanja i smanjenja kapitala sa novinama koje su uvedene. A najpre ćemo se osvrnuti na osnovni kapital.

Osnovni kapital privrednog društva

Osnovni kapital je novčana vrednost uloga jednog ili više članova društva. Prilikom osnivanja preduzeća, on mora da se registruje, ali ne i da se uplati. Osnivači mogu da izvrše uplatu osnovnog kapitala u određenom roku, koji se utvrđuje osnivačkim aktom (s tim što taj rok ne može biti duži od pet godina, u skladu sa Zakonom o privrednim društvima Republike Srbije).

Ukoliko ste zainteresovani za osnivanje firme, pročitajte naš tekst Osnivanje društva sa ograničenom odgovornošću u Srbiji i otkrijte kako Unija Smart Accounting može da Vam olakša taj postupak.

Takođe, osnovni kapital (minimalni iznos, kao i povećanje i smanjenje kapitala) uređuje se Zakonom o privrednim društvima („Sl. glasnik RS“, br. 36/2011, 99/2011, 83/2014 – dr. zakon, 5/2015, 44/2018, 95/2018, 91/2019 i 109/2021).

Pa, shodno članu 145. pomenutog Zakona, minimalni osnovni kapital iznosi 100,00 RSD. Osim ako je posebnim zakonom predviđen veći iznos osnovnog kapitala za društva koja obavljaju određene delatnosti.

Dok su čl. 146. i 147. definisani uslovi pod kojima se povećava, odnosno smanjuje osnovni kapital.

Dakle, promena osnovnog kapitala je moguća i tiče se povećanja i smanjenja kapitala, koji ne sme biti ispod minimalnog propisanog iznosa.

Povećanje osnovnog kapitala

U skladu sa članom 146. Zakona o privrednim društvima (ZPD), osnovni kapital se može povećati na više načina. I to:

  • novim ulozima postojećih članova ili člana koji pristupa društvu;
  • pretvaranjem rezervi ili dobiti društva u osnovni kapital;
  • pretvaranjem (konverzijom) potraživanja prema društvu u osnovni kapital;
  • statusnim promenama koje imaju za posledicu povećanje osnovnog kapitala;
  • pretvaranjem (konverzijom) dodatnih uplata u osnovni kapital.

Stav 2. istog člana istog Zakona propisuje da se povećanje kapitala vrši na osnovu odluke skupštine. Ona predstavlja pripremni akt u samom postupku registracije povećanja osnovnog kapitala, za koji je neophodno pripremiti sledeću dokumentaciju:

  • odluku skupštine društva o povećanju osnovnog kapitala,
  • registracionu prijavu povećanja osnovnog kapitala DOO,
  • potvrdu banke o uplati novčanog uloga (ili sporazum članova o proceni nenovčanog uloga ili potvrda nadležnog organa o proceni vrednosti nenovčanog uloga),
  • godišnji finansijski izveštaj,
  • dokaz o uplati naknade za promenu podataka o osnovnom kapitalu.

Dok je stavom 3. člana 146. ZPD predviđena mogućnost da skupština donese odluku o povećanju osnovnog kapitala pre potpune uplate, odnosno unosa uloga. Samo i isključivo kada novi član pristupa društvu. U tom slučaju, novi član će prilikom pristupanja istovremeno morati da uplati kapital, odnosno unese svoj ulog u celosti.

Isto tako, sadržina Odluke zavisi od Vaše specifične situacije i načina na koji se sprovodi povećanje osnovnog kapitala. Zbog toga su tu naši pravni savetnici, koji će Vam dati odgovore na sva Vaša pitanja i pomoći u prikupljanju i podnošenju potrebne dokumentacije nadležnim institucijama u vezi sa postupkom registracije povećanja kapitala.

Smanjenje osnovnog kapitala

Kao što smo već rekli, a u skladu sa članom 147. ZPD, osnovni kapital se može smanjiti. Međutim, on ne može biti ispod minimalnog osnovnog kapitala, koji je propisan u članu 145. ovog Zakona.

Svrha smanjenja može biti različita:

  • pokriće gubitaka društva;
  • stvaranje ili povećanje rezervi društva za pokrivanje budućih gubitaka ili povećanje osnovnog kapitala iz neto imovine društva;
  • u slučajevima iz člana 46. stav 3. (ovo se odnosi na oslobođenje lica obaveze da uplate, odnosno unesu ulog u društvo) i čl. 155. i 159. predmetnog Zakona (pri čemu se član 155. odnosi na povlačenje i poništenje udela člana društva, dok se član 159. odnosi na raspolaganje sopstvenim udelom);
  • poništenje rezervisanog sopstvenog udela;
  • statusne promene.

Kao i u prethodnom slučaju, tj. u slučaju povećanja kapitala, odluku o smanjenju osnovnog kapitala donosi skupština. Pritom, shodno stavu 2. člana 147. istog Zakona, mora biti usvojena većinom od dve trećine od ukupnog broja glasova svih članova društva sa ograničenom odgovornošću. Osim ako osnivačkim aktom nije predviđena drugačija većina.

Ovde treba posebno voditi računa o roku za registraciju Odluke u APR. U suprotnom, ona je ništavna.

Takođe, u velikom broju slučajeva, potrebno je primenjivati odredbe o zaštiti poverilaca, koje su uređene čl. 147a i 147b ZPD.

Radi dobijanja detaljnih uputstava za sprovođenje smanjenja osnovnog kapitala u skladu sa Vašim individualnim potrebama i okolnostima, zakažite konsultacije sa našim stručnim timom. Pozovite odmah broj telefona: +381 11 312 12 82.

Osnovni kapital dobio je novi način registracije u Registru privrednih subjekata. Unija Smart Accounting može vam pružiti savetodavne usluge po tom pitanju.

Registracija promena na kapitalu: stari način

Prema dosadašnjem načinu registracije promena na kapitalu, bio je javno dostupan svaki pojedinačni podatak o tome kada i u kom iznosu je upisan, odnosno uplaćen ili unesen kapital.

Ovo praktično znači da je do sada bio prikazivan niz promena na kapitalu na različite datume, ali ne i ukupan iznos upisanog, odnosno uplaćenog ili unesenog kapitala. Već je svako zainteresovano lice moralo da računa njihov zbir samostalno.

Registracija promena na kapitalu: novi način

Pre svega, treba napomenuti da uvedene izmene neće uticati na način podnošenja prijave i podatke koji su sadržani u dokumentaciji, koja se tom prilikom podnosi.

Zatim, treba objasniti da je cilj da se pojednostavi pregled stanja kapitala i uloga članova u Registru privrednih subjekata, kako samim privrednim subjektima tako i ostalim zainteresovanim licima. I to na naredni način:

sva povećanja i/ili smanjenja po bilo kom osnovu biće registrovana kao jedinstven ukupan iznos kapitala, nakon svih promena.

Dakle, umesto svih pojedinačnih uplata, odnosno unosa novčanog ili nenovčanog kapitala, prikazivaće se samo njihov zbir. Na dan poslednje promene po osnovu povećanja kapitala. Ovo takođe znači da će se brisati sve prethodno registrovane uplate, a zadržavati samo poslednja.

Isto pravilo važiće i kod promene po osnovu smanjenja kapitala. Pa će registrator brisati sve ranije registrovane uplate, a kao novi iznos kapitala, upisivati razliku između dotad postojećeg kapitala i iznosa smanjenja.

Isto tako, biće obrisani svi postojeći datumi. Dok će kao datum uplate, tj. unosa biti registrovan datum donošenja rešenja od strane registratora, kojim se sprovodi konkretna promena. (Navedeno je regulisano čl. 147v, 300. i 323. ZPD, kojima se osnovni kapital smatra povećanim, odnosno smanjenim danom registracije u nadležnom Registru.)

Na slici je prikazan osnovni kapital, odnosno poređenje starog i novog načina registracije promena na kapitalu i uloga članova.
Izvor: https://www.apr.gov.rs/

Na kraju, treba još navesti i da će se sve novine primenjivati kod registracije uloga članova. Bez obzira na to da li su društva jednočlana ili višečlana.

Zaključak

Privredno društvo, između ostalog, ne može da postoji bez osnovnog kapitala. To je uvek novčana vrednost unetih uloga i, kao takav, registrovan je u APR.

ZPD dozvoljava, kako povećanje (iz internih ili eksternih izvora) tako smanjenje kapitala. S tim što on ne može da bude manji od minimalnog propisanog iznosa od 100 dinara.

Te se pomenuto povećanje, odnosno smanjenje kapitala može javiti iz različitih razloga. Dok su zakonom utvrđeni postupci za njihovo sprovođenje.

Prema saopštenju APR-a, od 2. aprila 2024. godine, u primeni je izmenjen način registracije promena na kapitalu. Naime, sva povećanja i/ili smanjenja po bilo kom osnovu biće registrovana kao jedinstven ukupan iznos kapitala na dan poslednje promene, pri čemu će sve prethodno registrovane uplate biti obrisane.

Kako biste izbegli pravne nedoumice po pitanju predmetnog postupka, obratite nam se putem imejl adrese info.bg@unija.com.