19. децембра, 2019

Pregled aktuelnih i predviđenih olakšica za novozaposlena lica

Nova poslovna godina donosi i mnogo promena. Usvojene izmene „zakona o paušalcima“ svakako su unele dosta nepoznanica i pometnji, među kojima je i pometnja da se zakon odnosi samo na paušalce. Zapravo se odnosi i na druge preduzetnike u zemlji.

Dok debata o ovim izmenama zakona ne prestaju, želeli smo da vam predstavimo malo detaljnije koje olakšice trenutno postoje za novozaposlena lica, naročito u svetlu izmena zakona.

Povraćaj poreza i doprinosa za novozaposlena lica

Kada steknete uslove za širenje biznisa, ostvarujete određene olakšice u vidu povraćaja poreza i doprinosa.  Kako kaže aktuelni Zakon o porezu na dohodak građana, pravo na povraćaj poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje po osnovu zarade isplaćene zaključno sa 31. decembrom 2019. godine imate ako ste pravno lice, preduzetnik, preduzetnik paušalac ili preduzetnik poljoprivrednik koji zapošljava nove radnike.

Ako ispunite sve propisane uslove, možete da ostvarite povraćaj:

  • 65% od plaćenih poreza i doprinosa ako ste zasnovali radni odnos sa najmanje jednim, a najviše devet novozaposlenih lica.
  • 70% od plaćenih poreza i doprinosa ako ste zasnovali radni odnos sa najmanje deset, a najviše dvadesetdevet novozaposlenih lica;
  • 75% od plaćenih poreza i doprinosa ako ste zasnovali radni odnos sa najmanje sto novozaposlenih lica;

Ko je novozaposleno lice i uslovi za ostvarivanje prava na povraćaj

Valja definisati neke pojmove pre određivanja da li postoje mogućnosti za ostvarivanje olakšica.  Novozaposlenim licem smatra se lice:

  • Sa kojim je poslodavac zaključio ugovor o radu u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi, zaključen u periodu od 1. januara 2016. godine pa nadalje,
  • Koje je poslodavac prijavio na obavezno socijalno osiguranje u Centralni registar obaveznog osiguranja (CROSO)
  • Koji je pre zasnivanja radnog odnosa kod Nacionalne službe za zapošljavanje bilo bez prekida prijavljeno kao nezaposleno najmanje 6 meseci, a pripravnik najmanje 3 meseca.

Uslovi za ostvarivanje prava na povraćaj dela plaćenog poreza i dela plaćenih doprinosa su:

  • Da ste pravno lice koje se ne finansira iz budžeta, preduzetnik, preduzetnik paušalac ili preduzetnik poljoprivrednik.
  • Da ste zasnivanje radnog odnosa sa novozaposlenim licem povećali broj zaposlenih u odnosu na broj zaposlenih na dan 31. marta 2014. godine ili ste povećali broj zaposlenih u odnosu na dan osnivanja, ako ste osnovani posle ovog datuma.
  • Da ste u skladu sa propisima koji uređuju porez po odbitku podneli poresku prijavu PPP- PD u kojoj ste iskazali zaradu, odnosno naknadu zarade novozaposlenog lica i platili sve pripadajuće obaveze za porez po odbitku.
  • Da novozaposleno lice:
  • Ima ugovor o radu na određeno ili neodređeno vreme sa poslodavcem u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi, a koji je zaključen u periodu od 1. januara 2016. godine i kasnije;
  • Koje je poslodavac prijavio na obavezno socijalno osiguranje u Centralni registar obaveznog osiguranja (CROSO);
  • Koji je pre zasnivanja radnog odnosa kod Nacionalne službe za zapošljavanje bilo bez prekida prijavljeno kao nezaposleno najmanje 6 meseci, a pripravnik najmanje 3 meseca.

Za ostvarivanje prava na povraćaj dela plaćenih poreza i doprinosa u slučaju kada poslodavac isplati zaradu za određeni mesec po isteku tog meseca, posmatra se broj zaposlenih koji je poslodavac imao u mesecu za koji isplaćuje zaradu i plaća poreze i doprinose.

Specifičnosti ostvarivanja prava na povraćaj poreza i doprinosa

Pravo na ostvarenje povraćaja dela plaćenih poreza i doprinosa za jedno novozaposleno lice može se ostvariti tek po zasnivanju radnog odnosa sa drugim novozaposlenim licem. Ne postoji pravo na ovu olakšicu za isplaćene zarade novozaposlenom licu pre zasnivanja radnog odnosa sa drugim licem.

Novozaposlenim licem kod pravnih lica i kod preduzetnika (poslodavaca) ne smatra se lice koje je pre zasnivanja radnog odnosa bilo zaposleno kod poslodavca koji je povezan sa poslodavcem kod koga zasniva radni odnos.

Takođe, novozaposlenim licem ne smatra se lice koje je bilo zaposleno kod poslodavca koji bi, da nije prestao da postoji, bio povezano lice sa poslodavcem kod koga zasniva radni odnos, bez obzira kada je radio kod tog poslodavca i da li je u međuvremenu bilo prekida radnog odnosa.

Pravo na povraćaj dela plaćenih poreza i doprinosa nemaju oni poslodavci koji koriste za to lice bilo koju vrstu podsticaja po drugom pravnom osnovu (npr. subvencije za samozapošljavanje). Takođe, pravo na povraćaj nemaju ni državni organi i organizacije.

Podsticaji za novonastanjene obveznike

Ako kojim slučajem postoji potreba da „uvezete stručnjake“ jer ne možete da ostvarite potrebe na domaćem tržištu ili možda želite da zaposlite diplomce koji se vraćaju iz inostranstva, i za to postoje olakšice.

Naime, osnovica poreza na zaradu za novonastanjenog obveznika, umanjuje se za 70%. Da bi se ostvarila olakšica, ugovor između novonastanjenog obveznika i kvalifikovanog poslodavca mora da bude sklopljen na neodređeno.

Kako bismo predupredili terminološku zabunu, odmah ćemo objasniti neke pojmove.

Novonastanjeni obveznik je, kako naziv kaže, „obveznik koji se tek nastanio“. Tu su u pitanju zapravo obveznici koji:

1) u periodu od 24 meseca pre dana zaključenja ugovora o radu sa kvalifikovanim poslodavcem, nije pretežno boravili na teritoriji Republike;

2) su u momentu zaključenja ugovora o radu sa kvalifikovanim poslodavcem mlađi od 40 godina, a koji su u periodu od 12 meseci pre zaključenja ugovora o radu sa kvalifikovanim poslodavcem pretežno boravili van teritorije Republike radi daljeg školovanja, odnosno stručnog usavršavanja.

Novonastanjeni obveznik iz prve opcije, može da koristi umanjenje osnovice ukoliko ispunjava navedeni uslov i ukoliko je mesečna zarada koju novonastanjeni obveznik ostvaruje veća od 145.104 dinara.

A novonastanjeni obveznik iz druge opcije, mora ispuniti isti Uslov i ostvarivati  mesečnu zaradu koju veću od 217.656 dinara.

Kvalifikovani poslodavac je bilo koji poslodavac rezident Republike, koji zasnuje radni odnos sa novonastanjenim obveznikom koji je u periodu od 25 godina koji prethodi godini u kojoj zasniva radni odnos, barem tri godine ispunjavao uslove da na teritoriji Republike ima prebivalište ili centar poslovnih i životnih interesa.

Pravo na umanjenje osnovice za novonastanjene obveznike

Logično, pravo na prethodno navedeno umanjenje osnovice ima samo onaj novonastanjeni obveznik koji se istovremeno sa zasnivanjem radnog odnosa ili u razumnom roku po zasnivanju radnog odnosa, nastanjuje na teritoriji Republike.

Zatim,  ispunjava uslov da se smatra njenim poreskim rezidentom po osnovu centra poslovnih i životnih interesa na teritoriji Republike, kao i njenim poreskim rezidentom za potrebe primene ugovora o izbegavanju dvostrukog oporezivanja koje Republika primenjuje sa drugim državama.

Pravo na umanjenje osnovice  može da se ostvari za period od pet godina od dana zaključenja ugovora o radu, ukoliko su ispunjeni navedeni uslovi  koji se odnose na radno mesto, odnosno na novonastanjenog obveznika tokom tog perioda, nezavisno od promene poslodavaca.

Novonastanjeni obveznik ostvaruje dato pravo počevši od prve zarade isplaćene za mesec u kome su od nadležnog organa pribavljeni dokazi o ispunjenosti uslova.

Iznos umanjenja u visini od 70% za potrebe utvrđivanja osnovice na koju se plaća porez na zaradu, predstavlja deo zarade koju novonastanjeni obveznik ostvari od kvalifikovanog poslodavca a na koji se ne plaća porez na zarade.

Poslodavac kao novoosnovano privredno društvo koje obavlja inovacionu delatnost

Poslodavac – novoosnovano privredno društvo koje obavlja inovacionu delatnost može da ostvari pravo na oslobođenje od plaćanja obračunatog i obustavljenog poreza iz zarade osnivača koji su zaposleni u tom novoosnovanom privrednom društvu.

Pravo na poresko oslobođenje poslodavac može da ostvari za zarade osnivača isplaćene u periodu od 36 meseci od dana kada je osnovano privredno društvo.

Poresko oslobođenje može da se ostvari za svakog osnivača po osnovu njegove mesečne zarade, i to zarade čiji iznos nije viši od 150.000 dinara mesečno, a ukoliko je viši onda po osnovu dela zarade u visini najviše do 150.000 dinara.

Inovaciona delatnost i poresko oslobođenje

Pravo na poresko oslobođenje poslodavac ostvaruje pod sledećim uslovima:

1) da je fizičko lice – osnivač, odnosno svaki od osnivača ako ih je više, zasnovao radni odnos sa novoosnovanim privrednim društvom, zaključio ugovor o radu u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi i da je prijavljen na obavezno socijalno osiguranje u Centralni registar obaveznog socijalnog osiguranja;

2) da u periodu za koji ostvaruje pravo na oslobođenje osnivač ima najmanje 5% akcija ili udela u novoosnovanom privrednom društvu.

Pravo na poresko oslobođenje može da ostvari poslodavac – privredno društvo koje nije povezano ni sa jednim pravnim licem u smislu zakona kojim se uređuje porez na dobit pravnih lica i koje ne ostvaruje više od 30% svog ukupnog prihoda od drugih lica koja se smatraju povezanim sa bilo kojim osnivačem poslodavca – privrednog društva.

Poresko oslobođenje može da ostvari poslodavac koji je osnovan zaključno sa 31. decembrom 2020. godine.

Po osnovu zarade lica za koja je jedan novoosnovani poslodavac ostvario poresko oslobođenje, drugi novoosnovani poslodavac ne može za ta lica da ostvari oslobođenje.

Poslodavac koji koristi poresko oslobođenje, osim kada koristi oslobođenje u skladu sa odredbom zakona kojim se uređuju doprinosi za obavezno socijalno osiguranje koja se odnosi na istu vrstu oslobođenja, po osnovu zasnivanja radnog odnosa sa tim licem nema pravo da za to lice ostvari druge olakšice, uključujući i korišćenje subvencija za zapošljavanje i samozapošljavanje.

Poslodavac koji zasniva radni odnos sa kvalifikovanim novozaposlenim licem

Poslodavac koji zasnuje radni odnos sa licem koje se može smatrati kvalifikovanim novozaposlenim, oslobađa se obaveze plaćanja obračunatog i obustavljenog poreza iz zarade novozaposlenog lica, za zaradu isplaćenu zaključno sa 31. decembrom 2022. godine.

Navedeni poslodavac je svaki poslodavac, pravno ili fizičko lice, koji u bilo kom trenutku u periodu od 1. januara 2020. godine do 31. decembra 2022. godine sa kvalifikovanim novozaposlenim licem zaključi ugovor o radu u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi i koji je kvalifikovano novozaposleno lice prijavio na obavezno socijalno osiguranje u Centralni registar obaveznog socijalnog osiguranja.

Kvalifikovanim novozaposlenim licem smatra se lice koje u periodu od 1. januara do 31. decembra 2019. godine nije imalo status osiguranika zaposlenog u smislu zakona, a koje je status osiguranika zaposlenog steklo u periodu od 1. januara do 30. aprila 2020. godine zasnivanjem radnog odnosa kod prethodno navedenog poslodavca ili kod drugog poslodavca.

Izuzetno od prethodno navedenog, kvalifikovanim novozaposlenim licem smatra se i lice koje u periodu od 1. januara 2019. godine do 30. aprila 2020. godine nije imalo status osiguranika zaposlenog, odnosno osiguranika preduzetnika u smislu zakona, a koje je status osiguranika zaposlenog steklo u periodu od 1. maja do 31. decembra 2020. godine zasnivanjem radnog odnosa kod poslodavca.

Povećanje zaposlenih i uslovi poresko oslobođenje

Poresko oslobođenje može da ostvari poslodavac ako se zasnivanjem radnog odnosa sa kvalifikovanim novozaposlenim licem poveća broj zaposlenih kod poslodavca u odnosu na broj zaposlenih na dan 31. decembra 2019. godine.

Poresko oslobođenje može da koristi i poslodavac koji započne obavljanje delatnosti posle 31. decembra 2019. godine.

Ako u toku korišćenja poreskog oslobođenja za kvalifikovano novozaposleno lice poslodavac smanji broj zaposlenih u odnosu na dan 31. decembar 2019. godine, gubi pravo da koristi poresko oslobođenje, i to za onaj broj kvalifikovanih novozaposlenih lica za koliko je smanjen broj zaposlenih.

U slučaju kada je poresko oslobođenje ostvareno za više kvalifikovanih novozaposlenih lica, prvo gubi oslobođenje za ono kvalifikovano novozaposleno lice sa kojim je ranije zasnovao radni odnos.

Izuzetno, ako u toku korišćenja poreskog oslobođenja za kvalifikovano novozaposleno lice poslodavac smanji broj zaposlenih u odnosu na dan 31. decembar godine u kojoj je započeo obavljanje delatnosti, gubi pravo da koristi poresko oslobođenje za onaj broj kvalifikovanih novozaposlenih lica za koliko je smanjen broj zaposlenih u odnosu na dan 31. decembar godine u kojoj je započeo obavljanje delatnosti.

Poresko oslobođenje i PIO

Poslodavac se oslobađa obaveze plaćanja obračunatog i obustavljenog poreza iz zarade iz stava 1. ovog člana, na sledeći način:

1) 70% poreza – za zarade isplaćene u periodu od 1. januara do 31. decembra 2020. godine;

2) 65% poreza – za zarade isplaćene u periodu od 1. januara do 31. decembra 2021. godine;

3) 60% poreza – za zarade isplaćene u periodu od 1. januara do 31. decembra 2022. godine.

 

Poslodavac se oslobađa obaveze plaćanja doprinosa za PIO, na sledeći način:

 

1) 100% doprinosa – za zarade isplaćene u periodu od 1. januara 2020. godine do 31. decembra 2020. godine;

2) 95% doprinosa – za zarade isplaćene u periodu od 1. januara 2021. godine do 31. decembra 2021. godine;

3) 85% doprinosa – za zarade isplaćene u periodu od 1. januara 2022. godine do 31. decembra 2022. godine.

Poslodavac koji za određeno lice koristi bilo koju vrstu podsticaja koji su uređeni odgovarajućim zakonom, osim kada koristi oslobođenje u skladu sa odredbom zakona kojim se uređuju doprinosi za obavezno socijalno osiguranje koja se odnosi na istu vrstu olakšice, po osnovu zasnivanja radnog odnosa sa tim licem nema pravo da za to lice ostvari poresko oslobođenje iz ovog člana.

Oslobođenje iz ovog člana ne mogu ostvariti državni organi i organizacije, javne agencije, javna preduzeća, javne službe i drugi direktni ili indirektni budžetski korisnici, odnosno korisnici javnih sredstava.