Razumijevanje transfernih cijena: Kako funkcionišu i zašto su značajne

Jedan od ključnih aspekata međunarodnog poslovanja i poreske politike predstavljaju transferne cijene. Kompanije koje posluju u okviru većih grupacija, kao i one koje posluju sa makar jednim entitetom koji bi se smatrao sa njima povezanim licem, u obavezi su da pripreme dokumentaciju o transfernim cijenama. Povezana lica su fizička ili pravna lica koja imaju međusobnu povezanost kroz vlasničke udjele, kontrolu ili značajan uticaj na poslovne odluke.

Transfernom cijenom se smatra cijena nastala u vezi sa transakcijama među povezanim licima. Dakle, kompanije koje u toku poslovne godine realizuju transakcije sa svojim povezanim licima (bilo u ulozi kupca ili u ulozi dobavljača), biće u obavezi da pripreme dokumentaciju o transfernim cijenama.

Povezana lica i definicija

Ono što je bitno napomenuti, a to je da nisu sva društva sa određenim procentom kapital učešća u drugom pravnom licu, automatski i povezana lica u smislu transfernih cijena. S tim u vezi, licem povezanim sa obveznikom smatra se ono fizičko ili pravno lice u čijim se odnosima sa obveznikom javlja mogućnost kontrole ili značajnijeg uticaja na poslovne odluke što se u najvećem broju jurisdikcija smatra da postoji u slučaju posrednog ili neposrednog posjedovanja najmanje 25% akcija ili udjela, odnosno 25% glasova u obveznikovim organima upravljanja. Dakle, povezanost postoji kada kompanije jedna u drugoj imaju minimum 25% akcija ili udjela, odnosno glasova u organima upravljanja.

Povezanim licem se smatraju i kompanije koje imaju istog vlasnika ili ista lica koja upravljaju njima. Dakle, ako dvije kompanije imaju ista lica koja učestvuju u kapitalu, odnosno upravljanju (minimum 25%), iste se tretiraju kao povezane.

U Sjevernoj Makedoniji, ovi procenti kapital učešća su nešto niži i iznose 20%.

Propisi idu i korak dalje, pa su u krug povezanih lica svrstali i članove porodice fizičkih lica koja se smatraju povezanim sa poreskim obveznikom.

Konačno, ukoliko kompanija posluje sa licem iz jurisdikcije sa preferencijalnim poreskim sistemom, većina poreskih sistema ovakva lica automatski smatra povezanim licima, nezavisno od prethodno pomenutih kriterijuma.

Struktura dokumentacije o transfernim cijenama

U pogledu strukture dokumentacije o transfernim cijenama, ista se dostavlja u formi izvještaja, ili izvještaja u skraćenom obliku.

Izvještaj bi trebalo da sadrži:

1. analizu grupe povezanih lica u kojoj pripada obveznik,
2. analizu djelatnosti,
3. funkcionalnu analizu,
4. izbor metoda za provjeru usklađenosti transfernih cijena sa cijenama utvrđenim po principu „van dohvata ruke“,
5. zaključak,
6. priloge.

Prve dvije stavke su informativnog karaktera i zapravo služe da poreske organe upoznaju sa načinom poslovanja i internom organizacijom grupe u okviru koje posluje poreski obveznik, kao i njegovom pozicijom u okviru te grupe. Dodatno, poreski organ se upoznaje i sa trendovima u industriji u kojoj poreski obveznik posluje, činiocima koji imaju uticaj na određivanje cijena u predmetnoj djelatnosti i rizicima koji se javljaju u vezi sa poslovanjem u konkretnoj djelatnosti.

Funkcionalna analiza i izbor metoda

Funkcionalna analiza je jedan od centralnih djelova izvještaja o transfernim cijenama. U okviru funkcionalne analize obveznik detaljno opisuje i definiše transakcije sa povezanim licima koje je realizovao tokom analiziranog perioda. Poreski obveznik je dužan da opiše transakcije sa povezanim licima tako da bude jasno koje funkcije i rizike preuzimaju učesnici u transakciji, koja sredstva su angažovana u transakciji, da da opis odlučujućih činilaca koji su uticali na određivanje cijene u transakciji, kao i da utvrdi suštinski ekonomski položaj poreskog obveznika u ovim transakcijama.

Metode za provjeru usklađenosti transfernih cijena

Na osnovu funkcionalne analize, poreski obveznik utvrđuje metodu za provjeru usklađenosti transfernih cijena sa cijenama utvrđenim „van dohvata ruke“. Obveznik je dužan da izabere najprimjereniju metodu, odnosno metodu koja najbolje odgovara konkretnom slučaju. Zakon o porezu na dobit pravnih lica prepoznaje šest metoda za provjeru usklađenosti:

• Metoda uporedive cijene na tržištu po kojoj se cijene za prodate proizvode, robu ili usluge u kontrolisanim poslovima upoređuju sa onima u nekontrolisanim poslovima i uporedivim okolnostima;

• Metoda preprodajne cijene po kojoj se utvrđuje cijena po kojoj se roba nabavljena od povezanih lica prodaje nepovezanim licima. Tako utvrđena cijena umanjuje se za odgovarajuću bruto trgovačku maržu koja se može postići u postojećim tržišnim uslovima. Dobijena razlika je cijena po kojoj je roba mogla biti nabavljena od nepovezanih lica;

• Metoda cijene koštanja uvećana za uobičajenu zaradu (metoda troškova uvećanih za bruto maržu) po kojoj se prvo utvrđuju troškovi proizvoda, poluproizvoda ili usluga koje je imalo lice koje je proizvode, poluproizvode ili usluge prodalo drugom povezanom licu. Na tako utvrđene troškove dodaje se odgovarajuća bruto dobit koja se može postići u postojećim tržišnim uslovima. Tako dobijeni iznos je cijena po kojoj su proizvodi, poluproizvodi ili usluge mogli biti nabavljeni od nepovezanih lica;

• Metoda podjele dobiti po kojoj se eliminiše uticaj posebnih uslova na dobit u poslovima između povezanih lica. Ova eliminacija sprovodi se utvrđivanjem podjele dobiti koju bi nepovezana lica očekivala učešćem u jednom ili više poslova. Po metodi podjele dobiti, najprije se utvrđuje raspodjela dobiti između povezanih lica u jednom ili više poslova u kojima ta lica učestvuju. Nakon toga procjenjuje se raspodjela dobiti do koje bi došlo da su u poslu u postojećim tržišnim uslovima učestvovale nepovezane osobe, pa se tako utvrđeni udjeli u dobiti raspoređuju na povezana lica;

• Metoda transakcione neto marže po kojoj se ispituje ostvarena neto dobit u odnosu na neku osnovu, kao što su ukupni troškovi, prihodi od prodaje, imovina ili sopstveni kapital koju jedno lice ostvaruje u poslovima sa jednim ili više povezanih lica. Tako ostvarena neto dobit upoređuje se sa neto dobiti sličnih lica u sličnim okolnostima; ili

• Bilo koja druga metoda, ukoliko nijedna od prethodno navedenih ne odgovara datim okolnostima.

Nakon odabira metode, poreski obveznik donosi zaključak da li su cijene iz transakcija sa povezanim licem formirane u skladu sa principom „van dohvata ruke“, ili je neophodno izvršiti njihove korekcije u skladu sa izabranom metodom. Zbir konačnih korekcija (prihoda i rashoda) po osnovu transakcija sa svim pojedinačnim povezanim licima, utvrđen u Zaključku dokumentacije o transfernim cijenama, unosi se u odgovarajuće polje Poreskog Bilansa koji uvećava poresku osnovicu poreza na dobit.

Izvještaj o transfernim cijenama u skraćenom obliku

U pogledu mogućnosti za pripremu Izvještaja u skraćenom obliku, ista je data u situacijama kada vrijednosti transakcija nisu značajnije materijalnosti, odnosno ukoliko su transakcije jednokratne, takozvane „ad hoc“ transakcije. S tim u vezi, za Republiku Srbiju važi zakonski prag od 8 miliona RSD, za Crnu Goru važi prag od 75.000 EUR, a za Sjevernu Makedoniju 10 miliona MKD.

Ukoliko su ispunjeni uslovi za pripremu Izvještaja u skraćenom obliku, dovoljno je da isti sadrži samo osnovne podatke o transakcijama i to opis i vrijednost transakcije i naziv povezanog lica sa kojima je transakcija realizovana.

Dakle, mogućnost pripreme Izvještaja o transfernim cijenama u skraćenom obliku postoji u Srbiji, Crnoj Gori i Sjevernoj Makedoniji, s tim da u Sjevernoj Makedoniji kompanije koje u toku godine realizuju prihod manji od 300 miliona MKD nisu uopšte u obavezi da pripremaju Izvještaj o transfernim cijenama.

Propisi Slovenije, Hrvatske i Bosne i Hercegovine, ne poznaju kategoriju Izvještaja o transfernim cijenama u skraćenom obliku.

Izuzetak od prethodno navedenog su finansijske transakcije, odnosno transakcije kredita i zajmova. Dakle, ukoliko je poreski obveznik u toku godine realizovao transakciju zajma, biće u obavezi da pripremi kompletan izvještaj o transfernim cijenama bez obzira na vrijednost zajma, odnosno transakcija zajma ne može biti opisana kroz izvještaj u skraćenom obliku.

Safe harbor pravila za međukompanijske kredite i zajmove

Propisi Republike Srbije, Crne Gore, Hrvatske i Slovenije propisuju takozvana „safe harbor“ pravila kada su u pitanju međukompanijski krediti i zajmovi, pa tako nadležna ministarstva propisuju kamatne stope „van dohvata ruke“. S tim u vezi, ukoliko poreski obveznici za obračun kamate na zajam koriste stope propisane od strane nadležnih ministarstava neće biti u obavezi da vrše korekcije u poreskom bilansu po osnovu transakcije zajma, odnosno smatra se da je takva kamata obračunata u skladu sa principom van dohvata ruke.

Zaključak: Značaj pravilnog upravljanja transfernim cijenama

Imajući u vidu specifičnost pravila o transfernim cijenama, kao i mogućnost njihovog značajnog uticaja na oporezivanje obveznika, može se zaključiti da pravilno upravljanje transfernim cijenama nije samo zakonska obaveza, već da se na taj način, a kroz pažljivo planiranje, mogu na zakoniti način umanjiti poreske obaveze.

Naš tim za transferne cijene

Ovo je naš tim za transferne cijene.

Oni imaju bogato iskustvo u oblasti transfernih cijena, kako na domaćem, tako i na tržištima bivše Jugoslavije. Razmijevanje lokalnih, ali i međunarodnih propisa je njihova prednost i snaga. Unija ETL Consulting posluje u preko 60 zemalja svijeta i znamo da je ovo tim koji je spreman da preuzme vaše zadatke. Naš tim pruža stručno savjetovanje i pomoć u pripremi kompletne dokumentacije o transfernim cijenama, kao i u primjeni odgovarajućih metoda za provjeru usklađenosti cijena u transakcijama sa povezanim licima.

Naš Unija ETL Consulting tim je spreman da vas podrži u svim fazama procesa. Naš cilj je da obezbijedimo usklađenost sa zakonskim propisima, uz istovremeno optimizovanje vaših poreskih obaveza.

Iskoristite priliku i zakažite prvi sastanak sa nama – potpuno besplatno!