Од јуни 2026 година на сила стапува новата Директива на Европската Унија за транспарентност на платите. Таа значително го менува начинот на кој се комуницира за платите во рамките на организациите. Со Директивата, државите членки на ЕУ ќе треба во наредните години да ги имплементираат правилата во сопственото законодавство. Иако Директивата формално се однесува на земјите членки на ЕУ, нејзините ефекти ќе се почувствуваат многу брзо и во Адриа регионот. Ова ги вклучува и Црна Гора, Србија и Босна и Херцеговина, со оглед на тоа што многу фирми работат како дел од меѓународни групации кои ќе мора да ги почитуваат истите правила и во своите локални канцеларии. Со тоа, транспарентноста на платите во компаниите може да претставува значителна промена во работењето, а секако е клучен фактор во зајакнувањето на довербата меѓу вработените.
Транспарентноста на платите во компаниите не само што станува обврска за работодавачите, туку полека и стандард на модерниот пазар на труд.
Што донесува новата Директива на Европската Унија за транспарентност на платите во компаниите?
Директивата на Европската Унија за транспарентност на платите во компаниите воведува низа обврски за работодавачите:
- Во огласите за работа ќе мора да се наведе опсегот на плата или почетното ниво на плата, уште пред интервјуто. Целта е сите кандидати да имаат подеднакво информиран пристап.
- Работодавачите повеќе нема да смеат да ги прашуваат кандидатите за нивната претходна плата. Така се спречува продолжување на постоечките разлики во платите меѓу половите.
- Вработените ќе имаат право да бараат информации за висината на платите по пол и позиција, односно да знаат колку во просек заработуваат колегите кои работат иста или слична работа.
- Компаниите со повеќе од 100 вработени ќе бидат обврзани редовно да известуваат за родови разлики во платите. Доколку таа разлика изнесува повеќе од 5% без оправдана причина – ќе мора да спроведат корективни мерки.
- Компаниите со повеќе од 250 вработени ќе мора годишно да известуваат национален надлежен орган за разликите во платите меѓу половите во својата организација. Помалите компании ќе мора тоа да го прават на секои три години, а оние со помалку од 100 вработени нема да имаат таква обврска.
- Транспарентноста се однесува и на критериумите за унапредување и наградување, кои мора да бидат јасно дефинирани и достапни за вработените.
Повеќе информации за конкретните чекори кои работодавачите треба да ги преземат до јуни 2026 година можете да најдете во корисниот водич на англиски јазик: What Employers Need to Do Before 2026 – The HR Chapter
Како се менуваат очекувањата на кандидатите?
Без разлика кога и како локалните законодавни рамки ќе ја преземат оваа директива, јасно е дека пазарот на труд многу брзо ќе реагира. Кандидатите, особено од ИТ и дигиталните индустрии, сè почесто очекуваат отвореност во однос на платите и условите за работа. Компаниите кои и понатаму користат изрази како „плата по договор“ ризикуваат да го изгубат кредибилитетот и квалитетните кандидати.
Фирмите кои први ќе ги прифатат принципите на транспарентност ќе бидат перципирани како одговорни, професионални и доверливи работодавачи.
Транспарентноста на платите во компаниите носи и нови предизвици
Кога вработените ќе добијат право на увид во распределбата на платите по пол и позиција, работодавачите ќе се соочат со барања за дополнителни објаснувања. Во многу случаи разликите во платите се резултат на историски договори, бонуси „ad hoc“ или различна преговарачка позиција на кандидатите. Без јасни правила и интерни процедури, тоа може да предизвика чувство на неправда меѓу вработените.
Улогата на HR секторот во тој процес станува клучна – не само во врска со изработка и примена на платни политики, туку и во развојот на комуникациски вештини кои се неопходни за водење на вакви разговори.
Како да се подготвите за транспарентноста на платите во компаниите?
Еден од најефикасните начини компанијата да се подготви за новата ера на транспарентност на платите во компаниите е воспоставување прецизен, доследен и професионален систем за пресметка на плати.
Унија ETL нуди токму такво решение преку својата услуга: Пресметка на плати и кадровски услуги за претпријатија
Со користење на сервисите на Унија, вашата компанија добива:
- сигурна и со законите усогласена пресметка на плати,
- транспарентен увид во бонуси и сите видови примања,
- автоматско евидентирање по позиции и сектори,
- поддршка во HR (човечки ресурси) администрација и известување.
Заклучок: промената доаѓа – бидете меѓу првите што ќе ја дочекаат подготвени
Без разлика кога локалното законодавство ќе ги усвои новите правила, транспарентноста на платите во компаниите веќе сега станува пазарен стандард. Компаниите кои навремено ќе се прилагодат ќе бидат во позиција да привлечат и задржат најдобри таленти.
Воведување на јасни платни политики и потпирање на професионална екстерна поддршка претставува логичен чекор за сите фирми кои сакаат да бидат конкурентни, модерни и општествено одговорни.
