Кусоците на добра претставуваат една од најчестите појави при вршењето на стопанската дејност. Тие можат да настанат како резултат на кало, крш, растур, расипување, неправилно складирање, грешки при манипулација или други околности. Од даночен аспект, меѓутоа, не секој кусок има ист третман.
Согласно Законот за данокот на додадена вредност (ДДВ), кусоците на добра кои не се предизвикани од вонредни настани, како што се кражба, пожар, поплава, земјотрес или други природни непогоди, претставуваат предмет на оданочување со ДДВ.
Исто така, трошоците по основ на кало, крш, растур и расипување кои ги надминуваат пропишаните нормативи за соодветната стопанска дејност, под услов да не се резултат на вонреден настан, исто така подлежат на оданочување со ДДВ.
Кога се пресметува ДДВ?
Обврската за пресметување на ДДВ настанува кога е утврден кусок за кој не постои законски основ за ослободување од оданочување. Најчесто тоа се случаи кога:
- кусокот е утврден со попис;
- не е последица на вонреден настан;
- ги надминува законски дозволените нормативи за кало, крш, растур или расипување;
- не постои соодветна документација со која се докажува дека кусокот настанал поради околности предвидени со закон.
Одговорност за кусокот – признаен и не признаен расход за даночни цели
По утврдување на кусокот, правното лице донесува одлука за начинот на негово евидентирање и за тоа кој ќе ја сноси финансиската одговорност.
Доколку се утврди вина или одговорност на вработениот или друго одговорно лице, истото се задолжува да ја надомести вредноста на кусокот согласно интерните акти и прописите од областа на работните односи.
Доколку не се утврди одговорно лице или работодавачот одлучи кусокот да остане на негов товар, направениот трошок претставува даночно непризнаен расход. Со неговиот износ се врши усогласување на даночниот биланс при пресметката на данокот на добивка. И во двата случаја кусокот претставува предмет на ДДВ.
Данок на личен доход
Во пракса често се случува вработениот да биде задолжен со кусокот, но истиот да не ја надомести неговата вредност. Во таков случај, не наплатениот износ може да се смета за корист во корист на вработениот, поради што се пресметува данок на личен доход согласно прописите за оданочување на доходот. Пресметаниот данок на личен доход претставува даночно непризнаен расход за правното лице.
Зошто е важно правилното документирање?
При секој утврден кусок потребно е да се обезбеди соодветна документација, како што се:
- пописни листи;
- извештај од пописна комисија;
- одлука за утврдување на кусок;
- документација доколку кусокот е резултат на вонреден настан;
- одлука за задолжување на одговорното лице, доколку постои.
Комплетната документација е од особено значење при евентуална даночна контрола, бидејќи овозможува правилно утврдување на даночниот третман на кусокот.
Иако нашиот даночен консултант Милан Алексовски ви објасни во овој текст кои даноци се пресметуваат на утврдени кусоци на стоки и расходи, треба да имате предвид дека секоја компанија има различни ситуации и дилеми. Доколку ви е потребна дополнителна поддршка или совет, слободно контактирајте не.
Прашања и одговори:
Дали секој кусок подлежи на ДДВ?
Не. Со ДДВ се оданочуваат кусоците кои не се резултат на вонредни настани и кои не ги исполнуваат условите за ослободување предвидени со закон.
Дали кусокот поради кражба е предмет на ДДВ?
Доколку кражбата е соодветно документирана и претставува вонреден настан согласно законските одредби, не се пресметува ДДВ.
Што претставува кало, крш, растур и расипување?
Тоа се нормални загуби настанати во процесот на производство, складирање, транспорт или продажба. До висината на пропишаните нормативи тие имаат поинаков даночен третман од загубите над нормативите.
Што се случува ако кусокот остане на товар на правното лице?
Трошокот претставува даночно непризнаен расход и се врши усогласување на даночниот биланс.
Дали ДДВ се пресметува и кога вработениот го надоместува кусокот?
Да. Од аспект на Законот за ДДВ, кусокот е предмет на оданочување независно од тоа дали трошокот ќе го сноси вработениот или правното лице.
Што ако вработениот не го плати задолжениот кусок?
Во таков случај може да настане обврска за пресметка на данок на личен доход, а пресметаниот данок претставува даночно непризнаен расход.
Која документација треба да се чува?
Пописни листи, записници, одлуки за утврдување на кусок, докази за вонреден настан, како и документација поврзана со задолжување на одговорното лице.
